W Afryce Wschodniej kolonie Rodezja Północna i Południowa oddzieliły się od Wielkiej Brytanii (Północna w 1964r. – Południowa w 1965r.) i wkroczyły na zupełnie inne ścieżki. Pierwsza uzyskała niepodległość jako rządzona przez czarnych Republika Zambii. Druga jednostronnie ogłosiła się rządzonych przez białych państwem – Rodezją. Różnice między tymi dwoma nowymi państwami spowodowane głównie były względami demograficznymi (biała mniejszość Rodezji była liczniejsza i lepiej prosperująca gospodarczo niż zambijska), a także zdecydowanie odmiennymi charakterami swoich przywódców, prezydenta Zambii Kenneth’a Kaundy oraz premiera Rodezji Ian’a Smith’a.
Mimo iż Kaunda był przez jakiś czas więziony w 1959 roku za kierowanie zbrojnym Afrykańskim Kongresem Narodowym Rodezji Północnej (wzorowanym na Afrykańskim Kongresie Narodowym, którego był sekretarzem generalnym), jedyną jego zbrodnią było prowadzenie skutecznej kampanii nieposłuszeństwa obywatelskiego przeciwko rządom Brytyjczyków. Podczas negocjacji w sprawie niepodległości wypowiadał się pojednawczym tonem, próbując złagodzić niechęć 3,6 milionów czarnoskórych mieszkańców kolonii do białej populacji (liczącej około 75 tysięcy obywateli), uspokoić obawy białych przed rządami czarnoskórych obywateli, a także zażegnać animozje etniczne. Smith, przeciwnie, zapowiadał zdecydowane nieprzejednanie w stosunku do Wielkiej Brytanii (która nalegała na rządy większości jako wstępny warunek niepodległości; Smith ogłosił ją bezprawnie), oraz w stosunku do 4 milionów czarnych mieszkańców kolonii, którzy byli 16 razy liczniejsi od białych.
Rządy Smith’a sprowadziły na Rodezję międzynarodowe sankcje i wojnę domową. W Zambii, zagrożony wrogością ze strony RPA i Rodezji oraz wewnętrznymi zaburzeniami wywołanymi biedą, Kuanda narzucił krajowi w 1972 roku model monopartyjny. Wycofał się z życia publicznego w 1991 roku, wkrótce po zalegalizowaniu opozycji politycznej.
Smith utracił władzę w 1980 roku, a Rodezja stała się niepodległym, rządzonym przez większość państwem Zimbabwe.